نوش آباد شهری است در استان اصفهان ایران.
نوشآباد در غرب شهر آران و بیدگل واقع شدهاست. وضع طبیعی آن به صورت جلگه و دشت همواری است که عوارض طبیعی در آن به چشم نمیخورد. جمعیت آن در حال حاضر بیش از ۱۲ هزار نفر است.
| کشور | ایران  |
 |
|---|---|---|
| استان | اصفهان | |
| شهرستان | آران و بیدگل | |
| بخش | مرکزی | |
| نام(های) دیگر | انوش آباد، نوش آباد | |
| نام(های) قدیمی | انوشاباد | |
| سال شهرشدن | ۱۳۷۹ | |
|
مردم | ||
| جمعیت | ۱۵۷۷۵ | |
| جغرافیای طبیعی | ||
| ارتفاع از سطح دریا | ۹۰۰ متر | |
| اطلاعات شهری | ||
| شهردار | علی اصغر شقایقی | |
| پیششماره تلفنی | ۰۳۱ | |
| وبگاه | نوشا نیوز | |
نوش آباد کهن شهر ایران
شهر نوش آباد در ارتفاع ۹۰۰ متر از سطح دریا و به مختصات جغرافیایی `۲۶˚۵۱ طول و`۰۵˚۳۴ عرض و در فاصله ۷ کیلومتری از شهر تاریخی کاشان و ۳ کیلومتری از شهر آران و بیدگل واقع شده است. این شهر دارای آب و هوای گرم و خشک در تابستان و سرد و خشن در زمستان است. نوش آباد دارای ۳۱ هکتار بافت تاریخی و طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ دارای ۱۰۴۷۶ نفر جمعیت است. آنگونه که در کتاب تارخ قم (نوشته شده در سال ۳۷۸ هـ ق) آمدهاست «انوشاباد این دیه را از بهر آن بدین نام کردند که یکی از اکاسره (ساسانیان) بدان ناحیت بگذشت به چشمه که آنجاست فرود آمد و آن چشمه و موضع را خوش یافت بفرمود تا به آنجا دیهی بنا نهاد و انوشاباد نام کردند.»
معماری دست کند اویی (شهر زیر زمینی) که بی شک، شهر پیش از آن شکل گرفته، محلی برای اختفا در ادوار گذشته بوده و نشان از وجود نا امنی در منطقه و تفکر هوشمندانه ساکنان آن است. این معماری به صورت دالانهای تو در تو در کل زیر سطح شهر و حتی فراتر از آن در دوران ساسانی و اوایل دوران اسلام گسترده شدهاست.
قلعه خشتی متعلق به دوره سلاجقه و از جنس خشت خام وگل به مساحت یک هکتار و دارای ۹ برج دیده بانی است. این قلعه که نظامی بوده در اعصار بعدی، کاربری مسکونی پیدا کردهاست. مسجد جامع عتیق با مناره بلند و پر هیبتش در بخش مرکزی شهر تاریخی و در مجاورت محلی به نام تخته گاه قرار دارد.
منطقه کویری نوش آباد که دارای آثار متعدد تاریخی همچون قلاع گوناگون با نامهای جلالآباد، فخر آباد، دی مورچون، سی زان، شجاع آباد، فیض آباد و وزیر و پوشش گیاهی خاکی مناسب جهت فعالیتهای گردشگری است.
از صنایع دستی قدیم شهر مانند جولابافی، شعر بافی و پرورش کرم ابریشم اثری برجا نمانده ولی قالی بافی کماکان در چرخه اقتصادی و اجتماعی مردم نقش دارد. نوش آباد علاوه بر آثار ذکر شده، دارای ابنیه مذهبی همچون مسجد علی (بنا گردیده در دوران سلاجقه)، زیارت فیض آباد و پل تاریخی اسحاق آباد و چندین رشته قنات است.
نوش آباد پاِتخت انوشیروان پادشاه ساسانی
در تذکرههای زیارات نوش آباد و همچنین تذکره امامزاده محمد هلال از نوش آباد بعنوان دارالخلافه انوشیروان، دارالملک انوشیروان، پایتخت خاقان انوشیروان و شهر انوشیروان یاد شده است قدیمیترین مأخذی که به نوش آباد اشاره دارد کتاب «الاعلاق النفیسه» ابن رسته (۲۹۰هجری) است. وی از نوش آباد بعنوان یکی از منزلگاههای راه بین ری و اصفهان نام میبرد و این در حالی است که در این مأخذ اشارهای به کاشان نشده است. همین موقعیت حیاتی نوش آباد بر سر شاهراه مرکزی ایران رهنمون ما به پیشینه تاریخی آن است (جغرافیای نوش آباد، ۱۳۹۴). نوشآباد در ارتفاع ۹۰۰ متر از سطح دریا و به مختصات جغرافیایی `۲۶˚۵۱ طول و`۰۵˚۳۴ عرض و در فاصله ۷ کیلومتری از شهر تاریخی کاشان و ۳ کیلومتری از شهر آران و بیدگل واقع شدهاست. این شهر دارای آب و هوای گرم و خشک در تابستان و سرد و خشن در زمستان است. نوش آباد دارای ۳۱ هکتار بافت تاریخی و طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ دارای ۱۲۴۷۶ نفر جمعیت است. آنگونه که در کتاب تاریخ قم (نوشته شده در سال ۳۷۸ هـ ق) آمدهاست «انوشاباد این دیه را از بهر آن بدین نام کردند که یکی از اکاسره (ساسانیان) بدان ناحیت بگذشت به چشمه که آنجاست فرود آمد و آن چشمه و موضع را خوش یافت بفرمود تا به آنجا دیهی بنا نهاد و انوشاباد نام کردند.» نوش آباد از انوشه (انوشه روان) به معنی بیزوال و جاویدان و بیمرگ میباشد. جایی که خوش و خرم است و روان جاویدی دارد (جغرافیای نوش آباد، ۱۳۹۴).
آثار تاریخی نوش آباد
در منطقه نوش آباد بیش از ۱۵۰ اثر تاریخی وجود دارد که نیمی از آن در داخل بافت و نیمی دیگر در کویر این شهر قرار گرفته است که برخی از آثارتاریخی به شرح زیر است:
1- شهر زیرزمینی اویی :
این شهر زیرزمینی به عنوان بزرگترین شهر زیرزمینی جهان معروف است که قدمتی ۱۵۰۰ ساله دارد و به دوره ساسانیان برمیگردد. این شهر زیرزمینی با وسعتی بیش از ۴ کیلومتر و در سه طبقه در عمقهای ۴ الی ۲۱ متری از سطح زمین به وجود آمده است. کاربری این شهر در دورهها احتمالاً متفاوت بوده به گونهای که در دوران ساسانی تا صفوی و حتی زندیه بیشتر به عنوان پناهگاه یا جانپاه محلی برای اختفا و حفظ جان استفاده میشده به همین منظور همیشه در حال گسترش بوده است اما در دوران قاجار احتمال میرود بیشتر به منظور فرار از گرما در تابستان استفاده میشده است (جغرافیای نوش آباد، ۱۳۹۴).
آنچه به نام شهر زیرزمینی (اویی) معروف است در واقع ساختارهای متراکم، پیچیده و گستردهای چون دالانهای باریک تودرتو و اتاقهایی با ابعاد کوچک ا ست. مجموعه اویی در زیر بافت قدیم شهر شکل گرفته و تا سطح کنونی شهر نیز گسترده شدهاست. وسعت این شهر به دلیل ارتباط میان محلات و حفاظت از جان و مال مردم در مواقع ناامنی زیاد بوده و در دو سطح افقی و عمودی گسترش یافتهاست. این معماری دست کم در شهرنوش آباد با واژه " اویی " نامیده میشود( جغرافیای نوش آباد، 1394) غیر از ورودی اصلی ارتفاع تمام قسمتهای اویی به قد طبیعی یک انسان و بین ۱۷۰ تا ۱۸۰ سانتیمتر است. بر سطح دیوارها و در فواصل اندک، جای پیهسوز به چشم میخورد. در بعضی قسمتها نیز درون دیوار، سکوهای کوتاهی جهت نشستن ایجاد شدهاست که در بعضی از اتاقها تبدیل به طاقچه جهت قرار دادن اشیاء میشود.
در مجموعه تاریخی چاله سی شهرنوش آباد از توابع شهرستان آران و بیدگل شهری در زیرزمین به نام "اویی" وجود دارد که برای همه بازدیدکنندگان شگفت انگیز است. شهرنوش آباد پاِیتخت انوشیروان پادشاه ساسانی میباشد که در شمال شهر کاشان و در غرب شهر آران و بیدگل و در ۱۰ کیلومتری کاشان قرار دارد.لازم به ذکر است این مجموعه دارای قدمت ۱۵۰۰ ساله میباشد و به دوره ساسانیان مربوط میگردد.مجموعه اویی در زیر بافت قدیم شهر شکل گرفته و تا سطح کنونی شهر نیز گسترده شده است. کشف این سازهها به صورت اتفاقی و توسط فردی که قصد حفر چاه در منزل خود داشت صورت گرفته و برای ورود به آن، به دلیل پیدا نشدن ورودی اصلی از آب انبار. که مجاور این شهر زیر زمینی است استفاده میشود.
 |
 |
 |
 |
| عکس هایی از شهر زیر زمینی اویی نوش آباد |
|
2- مسجد جامع نوش آباد
 |
|
 |
| عکس های از مسجد جامع نوش آباد |
||
3- قلعه سی زان :
که ضخامت دیوار آن نزدیک به ده متر است و از جمله استحکامات دفاعی شهر به حساب میآمده است. این قلعه ۹ برج دیدهبانی دارد و در آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. این قلعه ۱۰ هزار مترمربع مساحت دارد.
 |
 |
| عکس های از قلعه تاریخی سی زان نوش آباد |
|
4- قلعه خشتی فرزین
 |
 |
| عکس های از قلعه تاریخی فرزین نوش آباد |
|
5- پل تاریخی اسحاق آباد
6- خانه تاریخی شترخان
۱۵۰۰ مترمربع مساحت و ۴۰۰ مترمربع زیربنا دارد و به دوره قاجاریه میرسد.از آن برای نگهداری شترها و چهارپایان و محل بار انداز کاروانیان استفاده می شد.این بنا که هم اکنون به موزه مردمشناسی نوشآباد تبدیل شده است و در آن وسایل کشاورزی ، بافندگی ، اثاثیه زندگی ، صنایع دستی و ابزاری که مردم این شهر از آن استفاده میکردند به نمایش گذاشته شده است. این اثر تاریخی به شماره ۱۳۱۱۵ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است .
7- بقعه رقیه بانو و شاهزاده ابراهیم
 |
| عکسی از بقعه رقیه بانو و شاهزاده ابراهیم نوش آباد |
8- خانه ارباب
خانه ارباب مربوط به دوره پهلوی اول است و در شهرستان آران و بیدگل، بخش مرکزی، شهر نوش آباد، محله شهید باهنر، کوی شهید ربانی زاده واقع شده است .این اثر در تاریخ ۱۶ دی ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۴۴۵۷ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
 |
| عکسی از خانه تاریخی ذبیح الله ارباب نوش آباد |
9- آب انبارهای چاله سی، مرکزی، دربریگ و ...
 |
|
 |
 |
| عکس هایی از آب انبارهای نوش آباد | |
10- زیارتگاه فیض آباد :
در دشت کویر شامل بقعه ایوان و صحن و رواقهای زیبا و در پس آن اتاقهایی مخصوص زائران است و به ثبت آثار ملی رسیده است. این بنا توسط آقاصدرا از خاندان بنایی ساخته شده و بسیاری از بناهای موجود در نوش آباد توسط این خاندان ساخته و یا با دقت و مهارت بسیار بازسازی شده است.
11- قناتهای نوش آباد :
به طوری که در حدود ۱۵ کیلومتری شمال نوش آباد حدود ۲۰ رشته قنات به موازات هم به پیش میروند که صحنه بینظیری را به وجود میآورد.
|
|
| عکسی از قنات های نوش آباد |
11- حوض خانه تاریخی نوش آباد :
این حوض خانه تاریخی به شکل هشت ضلعی دارای سکوهایی برای استراحت، شستن ظروف لباس و بعنوان مخزن تامین کننده آب آشامیدنی شهر زیر زمینی استفاده می شده است. وجود این حوض خانه در جنب مسجد جامع این شهر پس از دوره ساسانیان کاربری وضوخانه نیزداشته است. این حوض خانه با عرض 6 متر و دهانه سه متر در جوار مسجد امام موسی بن جعفر(ع) نوش آباد قرار دارد.
این حوضخانه که با پلان هشت ضلعی در عمق حدود ۷ متری از کف معبر و در دل زمین قرار دارد در کنار مجموعه تاریخی محله توده شامل گذر، آب انبار،حمام و مسجد، در مسیر قنات دولت آباد ایجاد شده است.
در سال ۱۳۹۴ طی صورتجلسه ای این حوضخانه از اعتبارات شهرداری نوش آباد با نظارت پایگاه میراث فرهنگی از زیر خاک بیرون آمد. این حوضخانه که در جنب ورودی ۲ شهر زیرزمینی ایجاد شده در طرح های سایت موزه شهر زیرزمینی به عنوان محل آموزشی سایت موزه در نظر گرفته شده است.
این حوضخانه عمیق ترین و بزرگترین حوضخانه های منطقه کاشان و آران و بیدگل به شمار می رود.
|
|
| عکسی از حوض خانه تاریخی نوش آباد |
11- خانه تاریخی عمارتی :
خانه تاریخی عمارتی در سال ۱۲۹۰ هجری خورشیدی با وسعت ۵۳۵ متر مربع در منطقه موسوم به درب ریگ به صورت گودال باغچه بنا شده است و شامل بخش های تابستان نشین، سرداب، زمستان و آفتاب رو، باربند و حیاط مرکزی است.
 |
 |
| عکس های از خانه تاریخی عمارتی نوش آباد | |
بافت تاریخی شهر نوش آباد
بافت تاریخی نوشآباد که عناصر ارزشمندی از معماری دوران اولیه اسلامی تا پهلوی را در بر دارد با ثبت ۱۷ اثر تاریخی در فهرست آثار ملی به عنوان یکی از بافتهای فرهنگی ـ تاریخی کشور انتخاب شده است.
شهرستان آران و بیدگل ۳۰۰ اثر تاریخی شناسایی شده دارد که ۱۲۰ اثر آن در فهرست آثار ملی ثبت شده است.
بر اساس مطالعات صورت گرفته نوش آباد به دلیل ویژگیهای ممتاز از جمله جاذبه های تاریخی داخل بافت به ویژه شهر زیر زمینی و آثار فاخر دوران سلجوقی، صفوی و قاجاری در کنار ویژگیهای فرهنگی و آئینی به ویژه آئین های محرم که هر ساله با شکوه تمام در این شهر اجرا می شود و همچنین جاذبه های تاریخی و طبیعی خارج بافت واقع در کویر که در بر دارنده ده ها اثر باستانی، تاریخی و طبیعی است، دارای ظرفیت های گردشگری فراوان است و می تواند در آینده به یکی از شهرهای گردشگری کشور تبدیل شود. بافت تاریخی نوش آباد بافتی منسجم، فعال و پویا است. هر چند که بخش مهمی از عناصر آن در چند دهه اخیر تخریب شده است اما هنوز انسجام خود را به عنوان بخش اصلی و مهم شهر حفظ کرده است. پنج مرکز محله نوش آباد که معمولاً از عناصری مانند میدان، حسینیه، مسجد و بازارچه تشکیل شده اند مبتنی بر ساختارهای دوران صفوی و قاجاری است. گرچه برخی از این ساختارها تا دوره سلجوقی نیز استمرار می یابد.
محله های نوش آباد
نوش آباد دارای ۵ محله با نامهای درب ریگ ، توی ده ، بالاده ، شیخ آباد ، جویباره و دو زیر محله به نامهای ورقاده و ولی دایه در مجموع دارای ۷ محله است که هر یک دارای ویژگی های اجتماعی مستقل و در عین حال وابسته به یکدیگر است.
صنعت در نوش آباد
آداب و سنن مربوط به تولد، عروسی و مرگ، در کنار آئینهای چون هوربابایی که در نیمه ماه رمضان انجام شده و حال و هوای خاصی به شهر می بخشد، رسم چشم چینی که شبیه به مراسم قاشق زنی است که در شهر های دیگر نیز سابقه دارد، آئینها و مراسم مربوط به نذورات که به طور عمده شامل آش ها و سفره های نذری است که در آن انواع غذاهای محلی به چشم می خورد.
2- شهید شمس آبادی فریاد کویر
3 - محمدی شاعر
4- عالم فاضل سید علی اکبر نوش آبادی و شهادت او در هجوم افغانها
گردشگری مذهبی در شهر آیین های عاشورایی
مردم اين شهر هر سال عيد غدير را در پاسداشت ولايت علوي به ديدار سادات به شب مي رسانند و شامگاه عيد غدير بعد از نماز مغرب و عشاء با حضور در حسينيه، بانگ سوگ و مويه را در شهر طنين انداز مي کنند.
در اين آیین سقاخوانان در گروه هاي سه گانه، استادان و پيش کسوتان سقاخواني و شاگردان و جوانان به صورت حلقه هاي عزا مقابل يکديگر نشسته و اشعاري پر محتوا و سوزناک در توصيف واقعه کربلا و مدح شهداي کربلا را با نواهايي برگرفته از رديف دستگاه موسيقي سنتي، همنوايي مي کنند. در اين همخواني که بدون سينه زني و سنج و دهل است گوشه هايی از موسيقي ايراني در مایه دشتي و همايون اجرا مي شود.
آيين سقاخواني، از هجدهم ذي حجه تا شب اول محرم در مرکز هيئت حسيني اجرا مي شود، در آخرين شب ذي الحجه با حرکت در کوچه ها و خيابان هاي شهر به طرف مرکز هيئت قاسمي، آغاز محرم را به همگان اعلام مي کنند.
سقاخواني در صبح روز تاسوعا، نيز انجام می شود
در اين روز، سقاخوانان در کوچه ها می گردند و برای گراميداشت ياد و خاطره اموات به فاصله دو محرم فاتحه خوانی می کنند و صاحبان عزا نيز به نشانه تکريم عزاداران حسيني و حق شناسي، پرچمي را همراه با توزيع خيرات و نذورات به هيئت اهدا مي کنند.
سقا خواني در روز عاشورا، تابع تشريفات خاصی است و فقط با حضور سادات محل برگزار می شود.
در اينِ آيين بنا به سنت ديرين، سادات که شال هاي سبز بر گردن دارند، پيشاپيش هيئت حسيني و بعد از تابوت گونه شبيه کشته کربلا و کاروان تعزيه، حرکت کرده و در اشعار خود فلسفه حماسه حسینی و بخش هایی از رجز اصحاب عاشورایی را روایت می کنند.
 |
 |
| عکس هایی از آیین سقاخوانی در نوش آباد | |
2- هشتم محرم، آغاز سفر تاريخ
سابقه آیین سنتي خيمه کوبي هيئت حسيني که توسط پيشکسوتان و اساتيد تعزيه خواني، که به ديار حق شتافته اند همچون ميرزا جوشني، اسماعيل جوشني، يدالله طاهر، عباس شيخي، غلامرضا شيخي، فرهاد شايان و حاج علي آقايي بر گزار می شد، به يک قرن قبل بر مي گردد.
شهروندان نوش آباد كه دهه سوم ذيحجه را با سقاخواني، به استقبال كاروان حسيني رفته اند، با برپايي آيين خيمه كوبي در عصر هشتم محرم، ورود قافله اباعبدالله الحسين(ع) را به كربلا بازآفريني مي كنند.
در ابتداي آیین جماعتي كه لباس سبز پوشيده اند، سوار بر اسب و شتر در نقش اوليا به دعوت مردم كوفه به حركت درمي آيند، در ميانه راه است كه جماعتي در نقش "اشقيا" كه يادآور لشكريان يزيد است با تجهيزات و نفرات دو چندان، راه را بر كاروان حسيني مي بندند و آنها را به ناحيه اي بياباني رهنمون مي كنند.
با حضور دو كاروان تعزيه خوان "اوليا و اشقيا" كه با تشريفات خاص درحركت هستند، تعدادي از كودكان كه لباس فرشتگان را پوشيده اند، قبيله عشق را بدرقه مي كنند.
هر کاروان بوسيله پرچم هايي برافراشته از هم مشخص شده و هرکدام نيز با نوعي از دسته هاي موزيک همراهي مي شوند.
خيمه ها در طول مسير کاروان در طبق هايي که با پارچه سبز پوشيده شده توسط کودکاني که لباس فرشتگان پوشيده اند حمل مي شود.
تهيه خيمه ها نيز نذر اهالي است که چون به حاجت خود رسيدند پارچه اي را به هيئت آورده و توسط خياطان هيئت که اغلب آنها بانوان هستند دوخته مي شود.
 |
 |
 |
 |
| عکس هایی از کاروان روز هشتم محرم هیئت حسینی نوش آباد | |
از آن نيمروز داغ كه آسمان كربلا به خون شش ماهه ابي عبدالله رنگين شد و زمين تفتيده نينوا از خون فرزند رسول الله سيراب شد، آتشي بر جان افتاد كه هنوز كه هنوز است، قافله عاشقان در جوش و خروش است.
قريب يك قرن است كه مردم مومن نوش آباد، چون به عصر يازدهم محرم مي رسند، حماسه رويارويي حق در برابر باطل را با شيوا ترين تصوير به قضاوت نسل ها و عصرها مي گذارند تا مباد آنكه اين شعله خاموش شود.
مردم اين شهر، بنا به سنت ديرين خود، درعصر يازدهم محرم، با اجراي آيين خيمه برداري، رسالت سيد مظلومان عالم را بلندتر از هر زمان فرياد مي كنند، كه حيات، جزعقيده و جهاد نيست و براي اصلاح امور امت بايد از جان گذشت.
يك قرن است كه در يازدهمين روز محرم، هزاران ايراني، به شمالي ترين نقطه استان اصفهان سفر مي كنند تا درمراسم خيمه برداري نوش آباد شركت كنند و نه سرماي استخوان سوز زمستان و نه گرماي طاقت فرساي تابستان كوير نتوانسته مانع از اين حضور عاشقانه آنان شود.
آغاز اين آیین، تعزيه شهادت حضرت حسين بن علي (ع) است، و در اين معركه، اصحاب شقاوت را مي بيني كه پيراهن شريفش را اسحاق بن حيوه حضرمي مي برد و عمامه آن حضرت را اخنس بن مرثد و نعلينش را اسود بن خالد.
مي بيني كه بجدل بن سليم انگشت حضرت را قطع مي كند، تا انگشترش را به عنوان غنيمت بردارد.
زره آن حضرت را عمرسعد مي ربايد و شمشيرش را جميع بن الخلق اودي مي برد.
پس آنگاه لشگريان يزيد، آنان كه سواره اند، پيكر شهدا را با سُُم اسبان جهل و ناداني خود گرفته و آنان كه پياده اند، با نيزه و سنگ بر پيكر شهدا مي تازند و انبوهي از جمعيت است كه زنان و كودكان را با تازيانه مي نوازند و خيمه ها را در جهل و كين خود به آتش مي كشند.
آن هنگام كه آتش خيمه ها نشست و آل الله را سوار بر شتر بي جهاز به اسارت بردند، جماعتي را مي بيني كه سر و روي خود را با پارچه سياه پوشانده اند و تكه هايي از چوب ني را از بالاي سر برهم مي زنند و به ميدان مي آيند، مي گريند و مي گردند و نوحه سر مي كنند:
اي خيل عرب، خيل عرب، حرمت از اين كشته بداريد.
هرچند شهيد است، غريب است، به خاكش بسپاريد.
اينان، حماسه زنان بني اسد را باز آفريني مي كنند كه چون بي وفايي مردان را ديدند، به ياري ميهمان كربلا آمدند اما زودا كه خنجر شمر، حنجر حسين بن علي (ع) را بريد و گلوي عطشناك طفل صغير را تير حرمله در هم دريد.
زودا كه زينب در غروب عصر يازدهم، از ميان آتش و دود، نداي غربت يا اَبَتاه برآورد. زودا كه طفلان حرم نبوي، با پاي برهنه در ميان خار ها استغاثه يا اُماه برآورند.
چه مصيبتي است كه بازآفريني آن هم بعد از یک هزار و 400سال، تكرار مظلوميت و معصوميت خاندان پيغمبر خداست.
و چه مظلوميتي در طنين هل من ناصر حسين (ع) نهفته است.
 |
 |
| عکس هایی از تعزیه خوانی عصر یازدهم نوش آباد | |
خانواده هاي نوش آبادي، بنا به سنتي ديرين، به قصد ادب به آستان اهل بيت (ع)، نذر مي كنند كه فرزند خردسال خود را كتل كنند و اين آيين نيز آداب خاصي دارد.
كتلداران، كودك خود (ع) را لباس سفيد عربي پوشانده، برسرش، سربندي با يكي از اسما مقدس ائمه مي بندند، گونه هاي او را قرمز كرده و براسبي آذين كرده، سوار مي كنند.
اسب كتل، معمولا به رنگ سفيد انتخاب مي شود كه قاليچه اي بر روي آن مي اندازند. بر قسمت جلوي زين اسب، دو كارد يا چاقو بصورت ضربدري مي بندند و براي حفاظت كودك، تيغه آنرا با پارچه مي پوشانند و بر سر كاردها نيز ميوه هاي سيب و پرتقال قرار مي دهند. بر پيشاني اسب دو آيينه مي بندند و بر قسمتهايي از بدن اسب، كه پوشيده نيست، رنگ قرمز مي زنند.
در دو طرف اسب، سه نوجوان كه لباس مخملين پوشيده اند و چوب در دست دارند، حركت كرده و يك نفر نيز سوار بر اسب، با يك دست كودك را در بغل گرفته و با دست ديگر چتري بر سر او نگه مي دارد.
پدر كودك نيز به همراه كتل، تنگي از شربت در دست گرفته و از مردم پذيرايي مي كند.
كاروان كتل ها، در روز عاشورا، از حسينيه هر محل تا امامزاده محمد(ع) كه محل تجمع و عزاداري است پيشاپيش هيات سينه زني حركت مي كنند. و درپايان مراسم عزاداري كه در صحن امامزاده انجام مي شود، خانواده صاحب كتل از همسايگان و ميهمانان پذيرايي مي كند.
مردم نوش آباد، كودك خردسال خود را كتل مي كنند تا بگويند، ايكاش در كربلا بوديم و كودكان مظلوم اهل بيت (ع) را احترام مي كرديم، تا آنها را با تازيانه نزنند. ايكاش به جاي جماعت بيوفا، دركربلا بوديم و با تمام وجود، از ميهمان خود پذيرايي مي كرديم، كه آب را از آنها دريغ نكنند. اي كاش در كربلا بوديم و بر عزيزان خدا، چتري مي شديم تا آفتاب بر آنها نتابد. اي كاش...
 |
|
| عکسی از کتل کردن کودک خردسال نوش آباد |
از ويژگي هاي عزاداري مردم كاشان، اين است كه سادات، شالهاي سبز به گردن انداخته و در مجالس سوگواري شركت كنند، علاوه براين، سادات نوش آباد، در صبح روز يازدهم محرم، هیئت سادات را برگزار مي كنند. در اين آیین، مردان با شال سبز و زنان با روسري سبز شركت مي كنند.
 |
| عکسی از هئیت سادات نوش آباد |
از ديگر آيين هاي سنتي عزاداري نوش آباد، پنجه بندي است كه توسط زنان انجام مي شود. پنجه، دو قطعه چوب به شكل صليب است كه يك ماكت مسي شبيه دست بر روي چوب عمودي نصب مي شود.
چوب عمودي پنجه، ۵/۱ متر و چوب افقي، نيز ۵/۰ متر اندازه دارد كه بوسيله پارچه هاي رنگي تزيين شده و آيينه اي بر روي آنها نصب مي شود. در ايام محرم و صفر، پنجه، در گوشه هاي حسينيه نصب مي شود و پس از آن باز شده تا محرم سال بعد در صندوقخانه صاحب آن نگهداري مي شود.
7- توغ برداري
توغ، يك تيغه فولادي شامل دو قسمت است. قسمت بالايي آن، شبيه تيغه مياني علم است كه با تصاوير زيبا قلمزني شده است و قسمت پاييني آن يك ميله آهني به اندازه تقريبي ۵/ا متراست كه چند روز مانده به محرم، توسط افرادي خاص و به طرز ماهرانه اي با پارچه هاي گران قيمت آذين شده و به حسينيه محل آورده مي شود.
توغ برداري از آیین مخصوص روز عاشورا است كه توسط چند نفر از افراد در جلو هيئت حمل مي شود.
امروزه توغ برداري روبه فراموشي نهاده و تعداد توغ بندان، كمتر از انگشتان يك دست است. هرچند كه توغ به شكل ايستاده و عمودي حمل مي شود اما در منطقه كاشان، توغ را خميده برمي دارند و دليل آن، ناظر بر روايتي است كه در روز عاشورا، امام حسين(ع) به هنگام شهادت حضرت اباالفضل العباس(ع) فرمودند«الآن انكسر ظهري» و اعتبار اين سخن، توغ را خميده حركت مي دهند.
برای آشنایی بیشتر مستند زیر را مشاهده نمایید ......
به گزارش ایرنا، ˈسمیع اله حسینی مکارمˈ روز جمعه در آیین یادمان ثبت معنوی آیین خیمه برداری نوش آباد اظهار داشت: برای حفظ میراث فرهنگی و هویت کشورمان باید آن را از آفات و آسیب ها حفظ کنیم.
به گزارش ایرنا، ˈسمیع الله حسینی مکارمˈ روز جمعه در همایش یادمان ثبت ملی مراسم خیل عرب و خیمه برداری نوش آباد در سالن سردار شهید راحمی این شهر اظهار داشت: منابع مالی کشور در حدی نیست که بتواند پاسخگوی تمام نیازهای زیرساختی حوزه میراث فرهنگی و گردشگری باشد و در این راه ورود مردم و سرمایه گزاران خصوصی ضروری است. 
در کاخ موزه سعدآباد تهران که به اتفاق چند تن از اعضای انجمن دوستداران در آن دعوت شده و حضور یافته بودیم، معاون وقت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور گفت: موزهها مکانی برای تغییر و تحولات اجتماعی است و ادامه داد: اینگونه مکانها منشأ پویایی در جامعه هستند، چون میتوانند الگو دهند و الگوساز باشند. 
هر كه خواهان عزت است بداند كه عزت، همگى از آن خداست. سخن خوش و پاك به سوى او بالا مىرود و كردار نيك است كه آن را بالا مىبرد. و براى آنان كه از روى مكر به تبهكارى مىپردازند عذابى است سخت و مكرشان نيز از ميان برود. (فاطر/۱۰)