شعر حافظ همه بیت الغزل معرفت است / آفرین برنفس دلکش و لطف سخنش
با سلام
یادداشت ذیل توسط همسر گرانقدرم سرکار خانم طباطبایی تهیه و تنظیم گردیده است.
سعادت یار من بود تا به اتفاق همسر و فرزند کوچکترم (وحید) جلسه بزرگداشت حکیم ؛ شاعر؛ موسیقیدان بزرگ ایرانی خواجه حافظ شیرازی که در کتابخانه عمومی شهر نوش آباد وبا سخنرانی بزرگمرد زمان ؛ استاد سخن جناب دکتر راستگو برگزار گردید؛شرکت نمایم.
ایشان در دوره کارشناسی ازاساتید بزرگ بنده و استاد دوره دبیرستان همسرم بوده اند.
در وصف حافظ شیرازی"راستگویان" میتوانند حق مطلب را ادا کنند و چه خوب مستمعین را به حال و هوای بیش از هفت قرن گذشته می برد وچه استادانه گذشته را باز میگرداند و پیوند می زند به حال.
تخلص خواجه شمس الدین محمد شیرازی "حافظ" ،"حکیم" ؛و اشعار رندانه اوهرچند کوتاه موضوع بررسی این همایش بود.
در باب لقب حافظ اختلاف نظرهایی وجود دارد؛ برخی معتقدند حافظ را به دلیل «حافظ قرآن» بودن حافظ نامیدهاند که از اشعار وی شاهد مثالی در ذیل ذکر می گردد:
ندیدم خوش تر از شعر تو حافظ به قرآنی که اندر سینه داری
و برخی معتقدند به اینکه وی به خاطر آشنایی با موسیقی و آوازخوانی به این نام خوانده شده است که نیز ازاشعار وی شاهد مثالی در باب این مطلب است.
معاشری خوش و رودی بساز میخواهم که درد خویش بگویم به ناله ی بم و زیر
هر دو گروه فوق الذکر نیز برای باور خود نشانههای بسیاری از دیوان حافظ را ارائه میکنند.
تحقیقات نشان میدهد در عین تاثیرپذیری غير قابل انكار حافظ از قرآن و علوم دینی، میزان بسامد کاربرد واژگان موسیقایی در دیوان او نيز قابل توجه است.
نیزگفته شده است لقب حافظ بخاطر حفظ احادیث نیز می باشد که البته برداشت احادیث از اشعاریا ذکر چند حدیث درآنها گواه بر این موضوع نمی باشد که در مراحل بعدی اهمیت قرار می گیرد.
وجوه مهم شعر حافظ در بعد معنوی و هنری اوست ؛ اشعار حافظ خصوصا از لحاظ زبان شعری در بالاترین درجه اهمیت قرار دارد.
ایشان بر ارجحیت زبان برمحتوا در شعر حافظ تاکید داشتند؛ موضوعی که بیش از هر چیز دیگر مد نظر حافظ بوده و برایش اهمیت داشته، زبان شعری اوست و زبان برای حافظ جایگاهی بالاتر از معنا و مضمون دارد.
وآنچه حافظ را در دنیای شعری به قلهای دستنیافتنی رسانیده، زبان شعری اوست؛ چون حافظ یگانه شاعری است که از تمام ظرفیتهای زبان فارسی استفاده نموده است.
ایشان همچنین در خصوص لقب حکیم برای حضرت حافظ فرمودند:
بخاطر بینش و معرفت اوست که با این لقب خوانده شده همچنان که خود شاعر می سراید:
شعر حافظ همه بیت الغزل معرفت است آفرین برنفس دلکش و لطف سخنش
نیز ایشان در خصوص اشعار رندانه حافظ سخنانی هرچند کوتاه بیان فرمودندکه با تحول شخصیتی حافظ رخ داده است.شاهد مثالی از حافظ شاهد این مدعاست؛
من از ورع؛می ومطرب ندیدمی زین پیش هوای مغبچگانم در این و آن انداخت
یا در جایی دیگر:
آن شد ای خواجه که در صومعه بازم بینی کار ما با رخ ساقی و لب جام افتاد
از دیگر نکات ارزنده و مورد بحث؛اشاره به ابنکه اشعار حافظ با توجه به نیم قرن سرودن ازلحاظ کمی در سطحی نازل ولی از لحاظ کیفی ناب و بی مثالند.
از اینکه جناب استاد گرانقدر دکتر راستگو بر اهل علم و ادب منت گذاشتند وقبول زحمت فرمودند قدردان وسپاسگزاریم ونیز از بانیان این جلسه با شکوه و ارزشمند.
امید است باز هم اینچنین همایش هایی ارزنده و درخور در خصوص بزرگان زبان و ادبیات و فرهنگ ایرانی برگزار گردد تا روشنی بخش راه زندگیمان قرا گیرد.
زهرا سادات طباطبایی بیدگلی
۱۳۹۱/۷/۲۰
هر كه خواهان عزت است بداند كه عزت، همگى از آن خداست. سخن خوش و پاك به سوى او بالا مىرود و كردار نيك است كه آن را بالا مىبرد. و براى آنان كه از روى مكر به تبهكارى مىپردازند عذابى است سخت و مكرشان نيز از ميان برود. (فاطر/۱۰)